قانون دوم ـ تــــــــــــــــــــــــــــــــــــلاش
وَ أَن لَیسَ لِلإنسانِ إِلا ما سَعی * وَ أَنَّ سَعیَهُ سَوفَ یُری *
آیه 40و 41 سوره نجم
برای انسان چیزی جز آنچه تلاش کرده است نمی باشد. و به او تلاش و سعیش ارائه می شود.
دو آیه شریفه فوق سه پیام اساسی و کلیدی در بر دارد:
1-سرمایه اصلی برای هر انسان فقط تلاش و کوشش است.
2- تلاش و سعی انسان در هر جهت و برای هر چیز باشد، همان را به دست می آورد. مثال- انسانی که برای فلسفه تلاش می کند هرگز طبیب نمی شود. کسی که تنها برای دنیا کوشش می کند به نعمتهای آخرت نمی رسد.
3- در هر چه تلاش کرده و کوشش نموده محصول همانند آن است در حقیقت چیزی که در این دنیا به ما می رسد تنها تلاش خود ماست، و جز نتیجه این نیست که به صورتهای گوناگون بروز پیدا می کند و ظاهر می شود ممکن است که ما چیزهای را از پدر و مادر به ارث برده باشیم اما آنها فقط زمینه و مقدمه و کمکی برای رشد و ارتقاء سرمایه اصلی است و آن سرمایه اصلی فقط و فقط سعی و تلاش انسان می باشد. و این از سنتهای حکیمانه و عادلانه خداوند است. که انسانها در یک چیز مشترک و مساوی باشند و آن سعی و تلاش است که با اراده و اختیار انتخاب می شود. ما در پی هر چیز باشیم و به دنبال آن تلاش کنیم به همان خواهیم رسید چه خوب چه بد...
دستیابی انسان کنونی به این علم، صنعت و تکنولوژی خارق العاده چیز ی جز تلاش و کوشش او نبوده است.
انسان چنان استعداد و توانایی دارد که هر کاری را اراده کند چه مادی و چه معنوی و در پی آن استقامت ورزد و به اندازه آن تلاش کند، دسترسی به آن را برای خود ممکن می سازد.
خداوند علیم در آیه 15 سوره هود می فرماید: کسانیکه زندگانی دنیا و زر و زیور آن را بخواهند نتیجه اعمالشان را در همین دنیا به طور کامل به آنها می دهیم و چیزی از آن کم و کاست نخواهد شد. هر انسان چه مومن باشد چه کافر، چه موحد باشد چه مشرک، هر کار و رشته حرفه را اراده کند و برایش تلاش نماید، به هدف خود خواهد رسید. منبع این قانون هم آیه 34 سوره ابراهیم می باشد که فرموده اند: و از هر چیزی که از او خواستید به شما داد.
ورزشکاری که در فن کشتی کار می کند و تلاش دارد نباید انتظار داشته باشد که دونده خوبی باشد. مردی که در مرکز کانون خانواده هست و با تفکرات واندیشه های مردانه خود رشد یافته که فطری و طبیعی است نباید وادار کند خانم خانواده را از خصلتهای متفاوتش و طبع زنانگی خود که موهبت الهی است،جدا شده و مانند او تفکر و تعلق کند همانطور که نباید از آن کشتی گیر توقع دویدن داشت از خانومها هم نباید توقع تفکر مردانه داشت و همچنین عکس این قضیه.
خداوند سبحان در آیه 34 سوره ابراهیم می فرماید: کسی که کشت آخرت بخواهد برایش در کشت او می افزائیم، و کسی که کشت دنیا بخواهد از آن به او می دهیم ولی در آخرت سهمی ندارد .
در کتاب شریف عیون اخبار الرضا حدیث قدسی از خداوند متعال آمده است که(انسان) هر چیزی که بخواهی و اراده کنی برای تو ردیف و آماده کرده ایم.
سایه حق بر سر بنده بُوَد عاقبت جوینده یابنده بُوَد(مولوی)
البته از آیه قبل، باید به این توجه داشت که؛ گر چه خدای عادل حکیم، ذره ای از سعی و تلاش فرو گزار نیست، ولی چنان نیست که بندگان مومن و صالح خود را از رحمت رحیمی خود بی بهره کند و از فضل و زیادی عنایت خود،دو چندان به آنها ندهد.
پس ما باید با توجه به این سنت تغییر ناپذیر الهی بدانیم که وضعیت کنونی ما منشأ گرفته از چیست و آینده خود را چگونه باید بیمه کرد. نباید منتظر معجزه نشست و دنبال شرایط خاص گشت بلکه باید خاص بود، خاص تلاش و کوشش کرد. تا شرایط خاص محیا شود. باید بدانیم که اطرافیانمان نیز با این قانون دچار حالتها و شرایط خاص شده اند، پس وضع کنونی آنها حاصل ماهها و سالهاست نمی توان یکباره با آنها پیکار کرد و یا بر تغییر آن اسرار ورزید و تندی کرد، بلکه با تلاش و کوشش و استقامت تا شرایط ایده آل پیش رفت و با توکل به خدا منتظر نتیجه ماند.